محمد سعيد جانب اللهى
132
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
تولد زودهنگام در تركمن صحرا كودكانى كه چند روز يا چند ماه قبل از موعد به دنيا مىآمدند توسط مادر يا يكى از بستگان از زير سهپايه مىگذراندند . اين كار هر روز يكبار و آنقدر ادامه مىيافت تا مجموع روزهايى كه كودك زودتر به دنيا آمده با دفعاتى كه از زير سهپايه گذشته نه ماه و نه روز شود ( معطوفى : 2044 ) . آسان كردن زايمان در لرستان براى آسان كردن درد زاييدن جوشاندهء گياه خارگنمدونه « 1 » به زنى كه در حال زاييدن است مىخورانند ( اسديان خرمآبادى و ديگران : 252 ) . در گيلان اسپند دود مىكردند . شمعى را كه از امامزاده يا مكان مقدسى برداشته بودند مىافروختند . انگشتر عقيقى را كه بر آن نام پنج تن آل عبا حك شده بود در انگشت زن سختزا مىكردند . - چند كيلو برنج خوراكى خانواده را بر سر و شكم زائو مىريختند . اگر روز بود مشتى از برنج را براى ماكيان خانه مىپاشيدند تا بخورند و دعا كنند كه زائو آسان فرزندش را به دنيا بياورد . - از ملا فارغنامه مىگرفتند و بر ران راست زائو مىبستند و كسى از باسوادان يا ملاى ده را به خانه مىآوردند تا در اتاق مجاور با صداى بلند سورهء مريم را بخواند . - به مؤذن پول مىدادند كه در همان هنگام بر فراز گلدستهء مسجد مناجات كند . - لباسهاى نوزاد را مىجستند اگر دكمههايش بسته يا بندكهايش گره خورده بود باز مىكردند . اگر روسرى بر سر زائو بود برمىداشتند . - گوسفندى را براى قربانى كردن نذر مىكردند . - موهاى زائو را به دهانش فرو مىكردند تا به او حالت تهوع دست دهد آنگاه با فشار ناشى از استفراغ نوزاد زودتر به دنيا مىآمد . - يك صفحهء قرآن را داخل كاسهء آب مىكردند و آب را به خورد زن مىدادند . حدود چهل زردهء تخممرغ را درون كاسهاى هم مىزدند تا كشدار شود سپس مقدار كمى از آن را داخل مهبل زن زائو مىريختند تا بچه بر اثر سر خوردن زودتر به دنيا بيايد . در روستاى بلسنبهء رشت براى زن سختزا كسى را خبر مىكردند تا مناجات بخواند .
--> ( 1 ) . x eganemduna گياهى است بوتهاى ، شبيه بوتهء هندوانه كه برگى مثل برگ گاودانه دارد .